Принципот “Правда за сите” мора да важи во Македонија пред да напредуваат плановите за пристапување.

Ова е наслов на анализата на
Јан Фигел, екс Европски комесар за претпријатија и информатичко општество и образование, обука и култура (2004 – 2007) и специјален пратеник на Европската комисија за промовирање на слободата на вероисповед надвор од ЕУ.

Фигел кој во последниве десетина дена два пати се сретна со бизнисменот Орце Камчев кого го смета за политички затвореник смета Македонија освен Бугарија има уште најмалку еден проблем во евроинтеграциите.

Фигел кој во моментов е член на Меѓународниот совет на експерти во Алијансата IRFBA формирана во февруари 2020 година својата анализа за Македонија ја објавува во европскиот портал Еурепортер.

Во продолжение целата анализа на Фигел:

Самитот за Западен Балкан оваа недела во Словенија беше навремена можност за Европската унија да ја потврди својата посветеност кон процесот на проширување, пишува Јан Фигел. Се чини дека Северна Македонија е во предниот дел од редот на нации кои сакаат да влезат во ЕУ. Во септември, при посетата на Скопје, претседателката на Европската комисија, Урсула вон дер Лејен на Твитер објави: „Северна Македонија постигна извонреден напредок во реформите поврзани со ЕУ и донесе храбри одлуки“ и таа посочи дека не е прашање дали, туку кога, треба да започнат пристапните преговори.
Како поранешен еврокомесар, ги поддржувам плановите за воведување повеќе нации во унијата. Меѓутоа, очигледно е дека некои земји од Западен Балкан во моментов потфрлаат во клучните области пред да бидат пречекани со раширени раце. Пред самитот на Западен Балкан, беше потврдено дека поддршката на ЕУ за земјите кандидати е „поврзана со опиплив напредок во владеењето на правото … и почитување на европските вредности, правила и стандарди“. Оценето според овие критериуми, Владата на Република Северна Македонија, законодавците и судството имаат доста работа во овој поглед.
Во јули, извештајот на Советот на Европа го критикуваше третманот и условите за притвор на затворениците во два затвори во Република Северна Македонија, покрај лицата што беа држени од полицијата во Скопје. Во извештајот беа истакнати лошите, нехигиенски и ограничени услови и се наведува дека ситуацијата е влошена од недостатокот на активности обезбедени за затворениците, кои можат да бидат затворени во ќелиите во затворот Скопје по 23 часа дневно. Еден од најзначајните притворени во овој затвор е македонскиот бизнисмен Јордан Камчев, кој е во притвор без судење од 14 март.
Неговиот случај нагласува дополнителни неуспеси на северно македонските власти да се придржуваат кон важните одлуки на Европскиот суд за човекови права (ЕСЧП). (Патем, правниот тим на г -дин Камчев достави поднесоци до ЕСЧП во врска со неговиот случај.) Пред се, во третманот на г -дин Камчев, Северна Македонија се откажува од ветувањето дека ќе ги следи условите на пресудата на ЕСЧП во случајот Василкоски од 2010 година, кој всушност е случај на незаконски и неоправдан притвор. Како резултат на тоа, јавните обвинители не успеаја да дадат конкретни причини за постојано повторување на притворот на г-дин Камчев. Тие, исто така, не ги разгледаа алтернативите за долгорочен притвор, како што се кауција или домашен притвор, во директна спротивност со пресудата за Василкоски.

Понатаму, правниот тим на г -дин Камчев тврди дека јавните обвинители не ја доставиле целата релевантна документација во врска со нивните барања за продолжување на тековниот притвор на обвинетиот, додека Апелациониот суд не одржа јавни расправи за овој случај. Покрај тоа, обвинението засновано само на белешката од Агенцијата за национална безбедност (тајната служба на Република Северна Македонија) со примеси од невистинити информации е незаконска основа и мириса на политички интерес.
Осудата на Советот на Европа за условите во затворот Скопје стана очигледна по првичниот притвор на г -дин Камчев, кога тој беше затворен во ќелија од 4м2 без вода и санитарни јазли. Народниот правобранител на Република Северна Македонија, кој има мандат за заштита на правата на граѓаните, го критикуваше „нечовечкиот и понижувачки третман“ на г -дин Камчев. Ова лето, здравствената состојба на г -дин Камчев се влоши и беше префрлен во болница. Тој беше вратен во затворот во Скопје неколку дена подоцна, но сеуште страда од сериозни, долгогодишни проблеми со кардиоваскуларното здравје. Во Скопје треба да се одржи сослушување на 8 октомври за да се разгледа случајот на г -дин Камчев. И покрај тоа што не беше обвинет за било какво кривично дело, тој е во затвор речиси седум месеци.
Би сакал да напоменам дека семејството на г -дин Камчев побара моја помош по ова прашање, и подготвен сум да се сретнам со сите релевантни страни за да најдам решение што ќе ги задоволи барањата на обвинителите, истовремено почитувајќи ги правните и човековите права на г -дин Камчев. Веќе го посетив г -дин Камчев во затвор и ќе се сретнам со неколку владини и судски службеници, заедно со Народниот правобранител, во Скопје во текот на следните недели. Принципите за владеење на правото, заштита на човековите права и правда за сите мора да важат за секој граѓанин што живее во Европската унија, покрај луѓето што живеат во земјите кандидати.
Државите како Северна Македонија мора да дадат отчет за обврските што ги презеле за спроведување казнени и судски реформи, во согласност со европските правни пресуди и прописи. Не може да им се дозволи да избираат кои законски елементи се спроведуваат, а кои се игнорираат, како што се случи во предметот на г -дин Камчев. Законот мора да важи подеднакво за секого, постојано. Искрено се надевам дека Европската унија ќе продолжи со своите планови да ги прими земјите од Западен Балкан во нашата група нации без дополнително одложување. Со цел да го олеснам овој процес, ги повикувам нациите како што е Северна Македонија да ги почитуваат своите обврски за почитување на владеењето на правото и човечкото достоинство за сите.

Јан Фигел беше Европски комесар за претпријатија и информатичко општество (2004) и образование, обука и култура (2004 – 2007). Тој, исто така, служеше како специјален пратеник на Европската комисија за промовирање на слободата на вероисповед надвор од ЕУ (2016 – 2019). Во моментов тој е член на Меѓународниот совет на експерти во Алијансата IRFBA формирана во февруари 2020 година.

Линк до Еурепортер