Европската унија, во контекст на сегашните институционални и буџетски услови, не може да ги исполни очекувањата за проширување, порача португалскиот премиер Антонио Кошта, предупредувајќи дека
„повратната реакција на лажните ветувања може да има драматични последици“.

Зборувајќи на отворањето на конференцијата на Си-Ен-Ен/Португалија во Лисабон, тој посочи „пат кон ЕУ со променлива геометрија“, во која „новата Европска политичка заедница нема да го тргне притисокот од земјите кандидати за членство“.

Во говорот од околу половина час, откако се заложи за реформа на Обединетите нации со проширување на Советот за безбедност и крај на правото на вето на нациите за нивна сопствена кауза, премиерот се осврна на моменталната состојба со војната во Украина.

„Оваа криза го стави прашањето за проширувањето во центарот на дебатата – и тоа драматично го направи во однос на Украина, но, исто така, дополнително, во однос на многуте ветувања дадени во текот на годините од страна на Европската унија, зголемувајќи ги очекувањата, особено во земјите од Западен Балкан. Европската унија има многу јасни критериуми за пристапување на нови земји-членки, но за жал, таа нема критериуми за сопствениот капацитет да прими нови земји-членки“, нагласи Кошта.

„Да бидеме јасни, со сегашната институционална структура, со сегашната буџетска архитектура, Европската унија нема услови да ги исполни очекувањата што сега ги создава“, смета тој, додавајќи дека ако очекувањата што некои европски лидери ги создаваат се само политички гест, тогаш Европската унија ризикува да го умножи низ Источна Европа она што веќе се случи со децении со недостигот на очекувања во врска со Турција.

„И повратниот ефект од овие очекувања ќе биде огромна драма на краток рок, доколку тие бидат уништени. Од друга страна, ако овие очекувања не беа само симпатична политичка изјава во дадена пригода, Европската унија мора длабоко да се преструктурира доколку не сака да се распадне поради новите пристапувања“, оценува Кошта.

„Создавањето на Европската политичка заедница е важен чекор за да се обезбеди заедничка основа за глобалните прашања, вклучувајќи ги и енергетските прашања, за разновидна група земји на европскиот континент – оние кои се надеваат да се приклучат на Европската унија, оние кои не знаат и оние кои биле во неа и ја напуштиле, како што е Обединетото Кралство. Затоа, Европската политичка заедница нема да биде замена за Европската унија, нема да биде алтернатива на проширувањето“, рече тој.

Во оваа смисла, според Кошта, „притисокот за проширување ќе остане на маса“.

Премиерот алудираше и на постоечките билатерални тешкотии меѓу неколку земји-кандидати за проширување, посебно во Западен Балкан, „што значи дека нивното внесување во ЕУ можело да има последици на ниво на ентропија на европските институции“.

„Европа мора навистина да се организира во променливи геометрии и тоа веќе го прави до одреден степен бидејќи не се сите земји-членки во еврозоната или во Шенген-зоната. За да бидеме успешни, мора да имаме Европа со променливи геометрии“, повтори тој.